بزرگداشت ریاضیدان و دانشمند هوا فضای ایرانی

در یکصدمین زاد روز دکتر ابوالقاسم غفاری برگزار شد


 

دکتر غفاری که 100 سال پیش در تهران متولد شده، پس از پایان تحصیلات خود در دارالفنون، در سال 1929 با یک بورسیه کامل برای ادامه تحصیل در رشته ریاضیات و فیزیک در دانشگاه نانسی فرانسه به آن کشور اعزام شد.
وی مدرک دکتری خود را از دانشگاه سوربن دریافت کرد. در سال 1936 وی در رصدخانه پاریس در حوزه مکانیک فلکی فعالیت می‌کرد که اساس کار بعدی وی محاسبه این مطلب بود که چه مقدار نیرو برای پرتاب‌کردن یک راکت به مدار اطراف کره ماه بدون خطاکردن مورد نیاز است. غفاری در سال 1937 برای تدریس در دانشگاه تهران به ایران بازگشت.
وی از سال 1938 تا 1941 خدمت سربازی خود را انجام داد که طی آن به سطح‌بندی اراضی شمال تهران برای آماده‌سازی آن جهت ارتش اشتغال داشت. در سال 1950 به دعوت دانشگاه هاروارد و به عنوان محقق فولبرایت (بورسیه بین‌المللی از کشورهای مختلف) به عنوان استادیار پژوهشی در زمینه معادلات دیفرانسیل و در ادامه در زمینه دینامیک گازی فعالیت کرد.
دکتر غفاری و دکتر محسن هشترودی از جمله اولین ایرانیانی بودند که محقق فولبرایت شدند. هشترودی نیز همزمان با دکتر غفاری در دانشگاه هاروارد در زمینه ریاضیات فعالیت داشت.
پس از پایان جنگ جهانی، وی در زمینه تحقیقات دائما به انگلیس و آمریکا سفر می‌کرد.
در اوایل دهه 1950، این محقق ایرانی همزمان با حضور اینشتین در موسسه مطالعات پیشرفته دانشگاه پرینستون در زمینه تئوری میدان منسجم جاذبه و الکترومغناطیسی تحقیق می‌کرد. در آن زمان ریاست این موسسه را رابرت اوپنهیمر برعهده داشت که ارتباط خوبی با غفاری داشت. دکتر غفاری در سال 1956 برای کسب پستی در بخش ریاضیات اداره ملی استانداردهای آمریکا به آن کشور سفر کرد و برای همیشه ماندگار شد. از سال 1964، سه سال در برنامه فضایی سرنشین دار و وقتی پروژه‌های وی در سازمان به پایان رسید، وی دانشمند تمام‌وقت در ناسا شد و در آنجا بر روی ماموریت‌های 11 و 12 آپولو مشغول به کار شد. مسوولیت اصلی وی این بود که مشخص کند چطور یک راکت به ماه فرستاده می‌شود. یک اشتباه کافی بود تا راکت با ماه تصادم کند و یا از مدار خارج شده و به اعماق فضا بیفتد.همچنین برای برنامه فضایی سرنشین دار وی باید بازگشت دوباره راکت را نیز محاسبه می‌کرد.
در سال 1969، غفاری و دستیاران وی در بخش ماموریت‌های آپولو از سوی رئیس‌جمهور وقت آمریکا برای خدمتشان در ماموریت آپولو 11، مدال دریافت کردند.
غفاری برای مشارکت‌های ویژه خود در تحصیلات هوافضا در طول اولین دهه اکتشافات فضایی در سال 1970 از سوی مرکز پرواز فضایی گودارد در آژانس فضانوردی آمریکا (ناسا)، جایزه دریافت کرد. وی در سال 1972 سه سال پس از اینکه برنامه آپولو انجام گرفته و نخستین فضانوردان به کره ماه رفتند و به سلامت بازگشتند، از ناسا بازنشسته شد. در سال 1998، کمیته هزاره درباره پیش‌بینی وی درباره بزرگ‌ترین رویداد علمی هزاره سوال کرد و غفاری پاسخ داد: اگر بودجه ناسا به پایان نرسد یک ماموریت سرنشین دار تا سال2010 به سیاره مریخ صورت خواهد گرفت.
استاد ابوالقاسم غفاری که در 100 سالگی نیز از تلاش و کوشش علمی باز ننشسته است، در پاسخ به کسانی که احساس وی را جویا شده بودند از اینکه نمی‌تواند در هیچ مرکزی کار کند ابراز تاسف کرد.

منبع

  
نویسنده : عنایت اله راستی زاده ; ساعت ۱۱:٥٩ ‎ق.ظ روز ۳ تیر ۱۳۸٦